Þegar litla fréttin öðlaðist eigið líf

Greinarhöfundur, reyndar við allt annað tilefni fyrir fáeinum árum þegar hann ákvað að fara gefa út Víkurblaðið á ný. Mynd/Haffi.

Stundum gerast skemmtilegustu hlutirnir í blaðamennsku fyrir hálfgerða tilviljun.

Þannig fór með litla frétt í Vikublaði vikunnar sem átti upphaflega ekki að verða neitt merkilegri en umorðun á tilkynningu. Í fundargerð byggðarráðs Norðurþings kom fram að sveitarfélagið hygðist halda upp á 20 ára afmæli sitt á árinu. Þar var sem sagt komin fín lítil frétt, nokkrar línur til að fylla upp í blaðið og halda áfram að næsta máli.

En svo fór hún að hlaða utan á sig og forvitni blaðamanns vaknaði.

Hvernig fékk Norðurþing eiginlega nafnið sitt? Hver fann það upp?

Smá leit leiddi í ljós að Helga Sveinbjörnsdóttir frá Húsavík hafði á sínum tíma hlotið 100 þúsund króna verðlaun fyrir tillöguna að nafninu. Þá varð auðvitað að heyra í Helgu, sem tók þeirri upprifjun af hæfilegri alvöru og sagðist raunar vera búin að gleyma þessu öllu saman að mestu. Hún mundi ekki einu sinni almennilega hvernig nafnið varð til, nema að það hefði verið einhvers konar bræðingur úr Þingeyjarsýslu og Norðurlandi.

Þetta var strax orðið miklu skemmtilegra en umorðaður texti úr fundargerð sem lagt var af stað með en fréttina þar sem rætt er við Helgu má lesa með því að smella HÉR.

Ferðalag um veraldarvefinn

Svo hófst leitin að mynd.

Leitað var af sér rassinn á neti intersins, gamlar fréttir skoðaðar og ýmsar leiðir reyndar til að finna ljósmynd frá verðlaunaafhendingunni árið 2006. Og hvar skyldi myndin svo hafa verið?

Uppi í hillu hjá blaðamanninum sjálfum, bókstaflega í seilingarfjarlægð.

Þar standa heilu innbundnu bunkarnir af gömlum bæjarblöðum; allir árgangar gamla góða Víkurblaðsins frá 1979 og fyrstu árgangar Skarps. Þegar farið var að fletta kom auðvitað í ljós fréttin sjálf, ásamt myndinni sem leitað hafði verið að út um allan veraldarvefinn.

Ættarsaga í blaðahillunum

Þessar bækur eiga líka sína sögu. Það var frændi minn, Adam Jónsson frá Tóvegg í Kelduhverfi, sem batt blöðin inn eftir að hann hafði brugðið búi og flust ásamt Sveinunga bróður sínum á Dvalarheimilið Hvamm. Þannig hafa áratugir af staðbundinni sögu varðveist í bókahillu, snyrtilega bundnir inn og tilbúnir til að segja frá þegar einhver nennir að fletta.

Meistari Jóhannes

Og þá verður manni hugsað til Jóhannesar Sigurjónssonar; „AKA“ Jóhannes á Víkurblaðinu, blessuð sé minning hans.

Ég var svo lánsamur að vinna með Jóhannesi þegar ég var að stíga mín fyrstu skref í blaðamennsku, eftir að hann hafði sjálfur helgað henni ævistarfið. Hann sagði mér eitt sinn eitthvað á þá leið að nýjasta tölublaðið virtist kannski ekkert sérstaklega merkilegt þegar það kæmi út. En eftir tuttugu eða þrjátíu ár gæti það allt í einu verið orðið merkileg heimild eða minning sem skemmtilegt sé að rifja upp.

Það hefur reynst rétt.

Enda hefur saga Húsavíkur; öll fimm bindin, að stórum hluta verið skráð og varðveitt með hjálp þessara blaða. Á síðum bæjarblaðanna má finna stóru tíðindin, en ekki síður litlu hlutina sem annars hefðu auðveldlega gleymst: hver opnaði verslun, hver vann mót, hvaða hús var byggt, hverjir komu í heimsókn, hvað sveitarstjórnin deildi um og hver fékk verðlaun fyrir að finna upp nafnið Norðurþing. 

Beitt er tímans tönn

Vikuleg prentblöð eiga vissulega erfitt uppdráttar í samkeppni við hraða netmiðlanna. Á netinu er fréttin komin út jafnvel áður en atburðinum er lokið. Prentið getur aldrei keppt við þann hraða.

En þegar tímans tönn fer að vinna sitt verk getur verið talsvert meira bit í hinu prentaða orði.

Vefsíður breytast. Kerfi eru lögð niður. Slóðir hætta að virka. Myndir hverfa og heilu fréttasöfnin geta farið í glatkistuna þegar miðlar hætta starfsemi eða flytja á milli kerfa. Það sem eitt sinn var aðeins örfáa smelli í burtu getur nokkrum árum síðar verið nánast ófinnanlegt.

Prentaða orðið á sér öruggara skjól; blöð og bækur rata í skylduskil til Landsbókasafns og verða þar hluti af sameiginlegu minni þjóðarinnar,- og að sjálfsögðu er það að finna í hillu sérlundaðs blaðamanns sem þetta ritar.

Maður tekur það niður, opnar árið 2006 og þar stendur Helga Sveinbjörnsdóttir við hlið forseta sveitarstjórnar, tuttugu árum yngri, að taka við verðlaunum fyrir nafn sem við hugsum varla lengur út í að hafi einhvern tímann þurft að finna upp.

Það er eitthvað fallegt við það.

Og kannski er það góð áminning fyrir okkur sem stöndum í þessum bransa í dag. Ekki sérhver frétt þarf að breyta heiminum. Sumt af því sem virðist smátt og hversdagslegt í þessari viku getur orðið einmitt það sem einhver verður þakklátur fyrir að finna í bókahillu eftir tuttugu ár.

Egill P. Egilsson

Sérlundaður blaðamaður.

Leiðrétting

Í prentútgáfunni klunnaðist undirritaður til þess að rugla saman frændum sínum frá Tóvegg í Kelduhverfi. Það var Adam en ekki Sveinungi eins og ég hélt fram í prentútgáfunni sem sá um bókbandið sem bjargaði umræddri frétt. Það hefur nú verið leiðrétt. Sorry mamma!!!