„Það er forgangsmál nú á þessum tímapunkti að efla getu varaflugvallakerfisins til að það geti sinnt sínu hlutverki. Allt snýst þetta um flugöryggi, það er stóra málið,“ segir Njáll Trausti Friðbertsson alþingismaður og flugumferðarstjóri. Síðastliðinn fimmtudag, 26. febrúar lentu alls átta farþegaþotur á Akureyrarflugvelli eftir að Keflavíkurflugvöllur lokaðist óvænt vegna veðurs. Þá lentu fimm þotur á Reykjavíkurflugvelli og þrjár á Egilsstaðaflugvelli. „Það var mikill léttir að verða vitni að því hversu vel þetta gekk alls saman. Það hríslaðist um mig ánægjutilfinning þegar þetta var yfirstaðið, því er ekki að neita.“
Njáll Trausti segir að söguna á bak við nýja flughlaðið sérstaka að því leyti að þrátt fyrir mikla baráttu hafði framkvæmdin aldrei náð inn í samgönguáætlun. Í tengslum við heimsfaraldur, kovid 19 hafi þáverandi ríkisstjórn brugðist hratt við og farið af stað með sérstakt fjárfestingaátak á fyrstu vikum faraldursins í mars árið 2020.
Sögulegur dagur í íslenskri flugsögu
Meðal þeirra framkvæmda sem þá voru boðaðar var stækkun flughlaðs og stækkun flugstöðvarinnar á Akureyrarflugvelli. „Þessi ákvörðun þings og ríkisstjórnar í mars fyrir sex árum var því gríðarlega mikilvæg og eldist vel í samhengi við það sem gerðist sl. fimmtudag þegar Keflavíkurflugvöllur lokast óvænt og þotur nýta sér varaflugvelli í Reykjavík, á Akureyri og Egilsstöðum. Nýja flughlaðið á Akureyrarflugvelli sannaði þar mikilvægi sitt einungis tveimur árum eftir að það var tekið í notkun,“ segir Njáll Trausti en einungis fjórar til fimm farþegaþotur hefðu rúmast á gamla flughlaðinu.
„Þetta var sögulegur dagur í íslenskri flugsögu. Við höfum ekki séð neitt sambærilegt atvik í fjölda véla áður hér á Íslandi. Þannig að segja má að heimsfaraldurinn hafi bjargað málum . Það er, gert það mögulegt að fara í þessar framkvæmdir við flughlaðið og flugstöðina á Akureyrarflugvelli.“
Flugatvik fyrir 30 árum minnistætt
Njáll Trausti hefur um árin lagt mikið í þá baráttu að byggja upp varaflugvallakerfið hér á landi og segir að áhugann á því megi rekja til ýmissa atvika sem hann hafi lent í sem flugumferðarstjóri í flugturninum á Akureyri. Eitt standi upp úr, en það varð í september árið 1996, fyrir nær þrjátíu árum, en þá lokuðust allir flugvellir á Íslandi vegna þoku sem ekki var í veðurspá. „Allar flugvélar á leið til landsins lentu á Akureyrarflugvelli. Þetta ástand varði í um þrjár klukkustundir og fór svo að lokum að flugvöllurinn á Akureyri lokaðist einnig þegar flughlaðið var orðið yfirfullt. Síðasta vélin sem náði inn til lendingar komst ekki fyrir á flughlaðinu og lokaði flugbrautinni fyrir frekari lendingum.“
Varaflugvellir gegna mikilvægu hlutverki
Njáll Trausti bendir á mikilvægi Reykjavíkurflugvallar sem hafi sannað sitt gildi í óveðrinu í liðinni viku. Fimm farþegaþotur frá Icelandair náðu að lenda á vellinum. Sú sjötta var í aðflugi inn til Reykjavíkur þegar þurfti að snúa henni til Akureyrar, eftir að völlurinn í höfuðborginni lokaðist einnig vegna veðurs. Auk vélanna frá Icelandair lenti einnig herflugvél á Reykjavíkurvelli sem ekki gat lent í Kefalvík.
„Það eru fjórir alþjóðaflugvellir á Íslandi sem allir gegna mikilvægu varaflugvallarhlutverki hver fyrir annan. Þeir eru gríðarlega mikilvægt púsl í þessu púsluspili og þarna kom berlega í ljós hversu nauðsynlegu hlutverk Reykjavíkurvöllur gegnir.“
Nú í kjölfar þessa atburðar telur Njáll Trausti að huga þurfi strax að framkvæmdum við Egilsstaðaflugvöll. Sveitafélagið Múlaþing hefur nýlega lokið við skipulagsmál varðandi völlinn og varaflugvallagjaldið gæti fjármagnað þær framkvæmdir sen nauðsynlegar væru til að fara í svonefnda „lúppu“ akstursbraut við norðurenda flugvallarins.