Læsið eflt skref fyrir skref

Hilda Rós og Eyrún Ýr taka við viðurkenningunni. Myndir/Miðstöð skólaþróunar.

Eyrún Ýr Tryggvadóttir og Hilda Rós Pálsdóttir, kennarar við Borgarhólsskóla, hlutu á dögunum viðurkenningu fyrir góðan árangur í lestrarkennslu með aðferðum Byrjendalæsis. Þær segja samþættingu námsgreina, fjölbreytta vinnu með gæðatexta og áherslu á sköpun hafa stuðlað að bæði góðum námsárangri og aukinni lestrargleði nemenda.

Viðurkenningin var afhent á læsisráðstefnu sem haldin var á vegum Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri og Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu. Eyrún og Hilda segja ánægjulegt að fá með þessum hætti viðurkenningu fyrir vel unnin störf.

„Nemendur okkar eru að ná góðum árangri í lestri og við höfum náð að stuðla að miklum áhuga nemenda, sem er mjög mikilvægt,“ segja þær.

Gæðatextar lagðir til grundvallar

Byrjendalæsi byggist á því að velja vandaða texta sem tengjast viðfangsefnum hverju sinni. Lestrarnámið er samþætt öðrum námsgreinum svo nemendur sjái tilgang með lestrinum og nái jafnframt tökum á orðaforða sem tengist efninu.

Unnið er með textana á fjölbreyttan hátt og áhersla lögð á lestur, ritun og sköpun. Kennsluferlið skiptist í þrjú þrep.

Á fyrsta þrepinu er unnið með innihald textans en á því næsta fer fram tæknileg vinna með stafi, hljóð, orðhluta og lykilorð úr textanum. Þar er meðal annars unnið með hljóðkerfisvitund, stafagerð og lestrarhraða í hópum eða pörum.

Þriðja þrepið nefnist enduruppbygging. Þá nýta nemendur þekkingu sína og orðaforða úr sögunni til eigin sköpunar, til dæmis með því að skrifa, endursegja, teikna eða nota leikræna tjáningu.

Eyrún og Hilda hafa báðar lengi unnið með Byrjendalæsi og hafa ekki kennt á yngsta stigi með öðrum kennsluaðferðum. Þær telja þó að nálgunin ýti undir áhuga og lestrargleði, ekki síst vegna þess hvernig námsgreinar eru samþættar og skapandi vinna fléttuð inn í lestrarnámið.

Koma betur undirbúin í grunnskólann

Nanna Möller segir frá verkefninu Lítil skref á leið til læsis sem Borgarhólsskóli hlaut Íslensku menntaverðlaunin fyrir.

Samhliða starfinu með Byrjendalæsi hefur verið lögð áhersla á að styrkja samfellu milli leik- og grunnskóla með verkefninu Lítil skref á leið til læsis. Hilda tók þátt í verkefninu fyrsta árið sem það var starfrækt.

Nanna Möller deildarstjóri segir mælingar í upphafi skólaárs benda til þess að börnin komi nú betur undirbúin í fyrsta bekk. Þau þekki fleiri bókstafi en áður, þar á meðal lágstafi, og hafi jafnframt öðlast góða þekkingu á hljóðum bókstafanna.

Markviss vinna með fínhreyfingar í leikskólanum virðist einnig hafa skilað árangri. Börnin hafi betra grip, meiri færni í meðferð skriffæra og séu öruggari í verkefnum sem tengjast skrift. Færri börn þurfi nú sérstaka viðbótarþjálfun í fínhreyfingum en þegar slíkar kannanir voru fyrst lagðar fyrir nemendur í fyrsta bekk.

Sameiginlegri sýn milli skólastiga

„Samstarfið hefur skapað meiri samfellu milli skólastiganna og læsisstefnurnar hafa verið samræmdar að einhverju leyti,“ segir Nanna. Hún nefnir sem dæmi að áður hafi leikskólabörn fengið að skrifa bókstafina með þeim hætti sem þeim þótti best. Í grunnskólanum sé hins vegar lögð áhersla á að draga rétt til stafs.

Áður fengu leikskólabörn gjarnan að skrifa bókstafina með þeim hætti sem þeim þótti best. Þegar í grunnskólann var komið þurfti því oft að verja tíma í að kenna þeim að draga rétt til stafs og leiðrétta venjur sem þegar höfðu fest sig í sessi.

Börnin koma nú einnig oftar í heimsókn í grunnskólann áður en eiginleg skólaganga hefst. Þar kynnast þau starfsfólki, námsumhverfi og starfsháttum skólans. Að sama skapi fær starfsfólk grunnskólans tækifæri til að kynnast verðandi nemendum, styrkleikum þeirra og þörfum.

„Það auðveldar starfsfólkinu að taka vel á móti hverju barni og mæta því þar sem það er statt við upphaf skólagöngunnar,“ segir Nanna.

Meira en einstakar heimsóknir

Kennarar leik- og grunnskólans hafa jafnframt fengið aukið svigrúm til að undirbúa starfið saman, miðla reynslu og þekkingu og styðja hver annan. Þannig hefur myndast sameiginlegri sýn á nám barnanna og hvernig tryggja megi samfellu við skil skólastiganna.

Nanna segir helsta lærdóminn vera hversu mikilvægt sé að samstarfið sé markvisst og reglulegt. Einstakar heimsóknir nægi ekki einar og sér. Börnin þurfi endurtekin tækifæri til að kynnast nýju umhverfi, starfsfólki og starfsháttum.

Vorskóli hefur verið haldinn við Borgarhólsskóla um árabil en að sögn Nönnu hefur hann aldrei gengið eins vel og eftir að verkefnið Lítil skref á leið til læsis hófst.

„Börnin hafa fengið að aðlagast smám saman. Grunnskólinn verður þeim kunnuglegur, öryggi þeirra eykst og þau verða betur undirbúin fyrir næsta skref í skólagöngunni,“ segir Nanna að lokum.