Ferðafélag Akureyrar fagnar 90 ára afmæli

Gönguhópur við Harðarvörðu á Hlíðarfjalli Myndir Fjóla Kristín Helgadóttir og Hjalti Jóhannesson

„Við erum stolt af þessu afmælisbarni sem ber aldurinn einkar vel og hefur eflst og styrktst með hverju árinu. Í gegnum félagið hefur fólk bundist tryggðarböndum fyrir lífstíð, notið endurnærandi ferðalaga um landið og öðlast þekkingu á landinu okkar,“ segir Gunnar Már Gunnarsson nýkjörinn formaður Ferðafélags Akureyrar, FFA. Félagið fagnaði 90 ára afmæli, 8 apríl, var stofnað þann dag árið 1936.

Ferðafélag Akureyrar er áhugamannafélag um útivist með það að markmiði að stuðla að hreyfingu og ferðalögum á Íslandi, einkum Norðurlandi og er fjölmennasta deildin innan Ferðafélags Íslands. Í félaginu starfar fjöldi nefnda í kringum verkefni sem unnin eru í félaginu. Félögum hefur fjölgað mikið á síðustu árum og eru núna um 700 talsins.

Gunnar nefnir að á þeim tíma þegar félagið var stofnað hafi ferðalög almennings um landið enn verið fremur fátíð og aðstæður erfiðar. „Saga FFA endurspeglar bæði breyttar samgöngur og breyttar hugmyndir fólks um ferðalög – en kjarni starfsins er sá sami og árið 1936: Að stuðla að ferðalögum um Norðurland og hálendi landsins og gera þannig almenningi kleift að kynnast landinu af eigin raun.“

Fyrstu framkvæmdir og vegagerð

Gunnar segir að strax á fjórða áratugnum hafi FFA lagt áherslu á að bæta aðgengi að miðhálendinu. Félagið beitti sér fyrir því að reist yrðu sæluhús við Herðubreið og í Öskju og skipulagði ferðir til að kanna mögulegar leiðir. „Bygging sæluhúsa á þessum slóðum dróst á langinn, en FFA lagði mikla vinnu á þessum árum í að bæta samgöngur, meðal annars með því að gera bílfæra slóð upp úr Eyjafjarðardal um Vatnahjalla. Sú framkvæmd, sem stóð yfir frá fjórða áratugnum fram yfir miðja öld, var afar erfið og að mestu unnin með handverkfærum, en varð engu að síður mikilvægur áfangi í sögu félagsins.“

Endurreisn og uppbygging upp úr miðri öldinni

Eftir andlát Þorsteins Þorsteinssonar árið 1954 dró úr starfsemi félagsins um skamma hríð, en Þorsteinn hafði um árabil verið framkvæmdastjóri FFA og aðaldriffjöðrin í starfsemi þess. Árin 1955–1956 lá starfsemin að mestu niðri, en árið 1957 var FFA endurvakið með nýju fólki í forystu og í kjölfarið hófst nýtt uppbyggingarskeið.

„Á sjöunda áratugnum jukust ferðalög um Ódáðahraun verulega, ekki síst eftir Öskjugosið 1961. FFA reisti Þorsteinsskála í Herðubreiðarlindum og síðar skálann Dreka við Drekagil. Aðstaða ferðafólks batnaði til muna og félagið tók virkan þátt í uppbyggingu innviða á þessum afskekktu svæðum, bæði með húsbyggingum og þátttöku í vegagerð,“ segir Gunnar.

Frá rútuferðum að gönguferðum

Lengst framan af voru rútuferðir meginuppistaða í starfi FFA. Félagið skipulagði fjölmennar ferðir til Mývatns, Dettifoss, Ásbyrgis og lengri sumarleyfisferðir til annarra landshluta. Með aukinni bílaeign almennings minnkaði aðsóknin í þessar ferðir og um 1990 höfðu sumarleyfisferðir að mestu lagst af.

Á sama tíma fór áhersla félagsins smám saman að færast yfir á gönguferðir. FFA reisti gönguskála í Glerárdal og við Bræðrafell og hóf markvissa stikun gönguleiða um fjöll og dali á Norðurlandi. „Þessi breyting endurspeglaði breytta áherslu félaga og vaxandi áhuga fólks á að njóta útivistar í náttúru landsins, fremur en þátttöku í hefðbundnum hópferðum,“ segir Gunnar.

Gönguleiðanefnd og Öskjuvegurinn

Mikilvæg tímamót urðu árið 1992 þegar Gönguleiðanefnd FFA var stofnuð. Með henni hófst skipuleg uppbygging gönguleiða, meðal annars yfir Ódáðahraun. Útkoman var Öskjuvegurinn, löng og krefjandi gönguleið milli Herðubreiðarlinda og Svartárkots.

Í tengslum við þessa vinnu reisti FFA skálana Dyngjufell og Botna á tíunda áratugnum, Þessar framkvæmdir vöktu mikla athygli og styrktu stöðu félagsins sem frumkvöðuls í uppbyggingu aðstöðu á hálendinu.

Laugafell, Drekagil og þjónusta við ferðafólk

Frá árinu 1948 hefur FFA haft aðstöðu í Laugafelli, en eftir 1990 var unnið þar að stórfelldri uppbyggingu. Ný snyrtihús voru reist, skálavarðarhús bætt og aðstaða ferðafólks stórlega efld, meðal annars með sundlaug, betri hitaveitu og reglulegri skálavörslu. Laugafell er í dag einn mikilvægasti áfangastaðurinn á hálendi Norðurlands.

Svipuð þróun átti sér stað við Drekagil, þar sem FFA var í fararbroddi við deiliskipulag og uppbyggingu þjónustu. Þar voru reist glæsileg gistihús, snyrtihús og skálavarðarhús og hefur gisting á svæðinu aukist verulega á síðustu árum. Tekjur af starfseminni hafa nýst félaginu til frekari framkvæmda annars staðar.

Samfélagssýn sem stenst tímans tönn

„Í níu áratugi hefur Ferðafélag Akureyrar verið drífandi afl í íslenskri útivist. Á síðustu árum hafa ýmsar nýjungar verið prófaðar og reynst vel,“ segir Gunnar. „Árið 2019 hófust vikulegar göngur á sunnudögum og fékk verkefnið nafnið Tökum skrefið. Það hefur gengið mjög vel öll árin. Sama ár byrjuðu svokölluð hreyfiverkefni og urðu þau fljótt vinsæl. Eins hefur barna- og fjölskyldustarf félagsins blómstrað mjög á liðnum árum. Gönguleikurinn Þaulinn hefur haldið áfram og árið 2018 bættist Krakkaþaulinn við. Ferðir, ársrit FFA, hefur verið gefið út nánast samfellt frá árinu 1940 og er einstök heimild um starfsemi félagsins og útivistarsögu Norðurlands.“

Gönguferð í Skíðadal, Kristján Hjartarson frá Tjörn ferjar yfir Skíðadalsá.

Skíðagönguferð Hrafnagil-Öngulsstaðir annan í páskum 2026

Kvennaferð hjá FFA

Gönguhópur á Kljáströnd

Vígsla þjónustuhússing Vítis við Drekagil 2022. Páll Guðmundsson, framkvæmdastjóri
FÍ heldur tölu.

 Göngugarpar í Ódáðahrauni á leiðinni í Bræðrafell, Fjallið Eggert í bakgrunni