Blakspilandi prófessor með sjálfbæran sjávarútveg að markmiði

Vísindafólkið okkar – Thanh Viet Nguyen

Vísindafólkið okkar er mánaðarleg kynning á rannsakendum við Háskólann á Akureyri. Thanh Viet Nguyen, prófessor við Auðlindadeild, er vísindamanneskja mánaðarins.

Frá strandlengju Víetnams til íslensks sjávarútvegs

„Ég er fæddur og uppalinn í Víetnam, landi þar sem strandlengjan er meira en 3.000 kílómetra löng og sterk tengsl við hafið. Þegar ég var að alast upp sá ég hversu mikilvægur sjávarútvegur er fyrir afkomu fólks. Það vakti áhuga minn á sjálfbærri stjórnun sjávarauðlinda og leiddi mig að lokum þangað sem ég er í dag.“

Akademíska vegferðin hófst við Nha Trang-háskóla þar sem Thanh lauk BS-gráðu í veiðitækni. Þaðan lá leiðin talsvert langt norður á bóginn. „Ég lauk meistaranámi í alþjóðlegri fiskveiðistjórnun við Háskólann í Tromsø í Noregi og síðar doktorsprófi í hagfræði frá Háskóla Suður-Danmörku, þar sem ég sérhæfði mig í fiskveiðistjórnun miðaðri að vistkerfum. Í doktorsnáminu dvaldi ég einnig um tíma sem gestafræðimaður við Kaliforníuháskóla í Davis þar sem ég fékk tækifæri til að starfa með leiðandi vísindafólki á sviði auðlindahagfræði.“

 Thanh Viet Nguyen, prófessor við Auðlindadeild

Starfsferill Thanh spannar opinbera stjórnsýslu, háskólastarf og alþjóðlega þróunarsamvinnu. „Ég hef verið svo lánsamur að fá að búa og stunda nám í Víetnam, Noregi, Danmörku, Bandaríkjunum og nú Íslandi, en ég hóf störf við Háskólann á Akureyri árið 2020. Hvert þessara landa hefur mótað sýn mína á vísindi, menntun og sjálfbærni. Á leiðinni hef ég einnig fengið tækifæri til að vinna með stofnunum og samtökum á borð við Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna, Alþjóðlega náttúruverndarsjóðinn, Alþjóðabankann og Evrópusambandið.“

Þar sem hagfræði, vistfræði og stefnumótun mætast

Rannsóknir Thanh beinast að hagfræði sjávarútvegs og sjálfbærri stjórnun sjávarauðlinda. „Ég hef sérstakan áhuga á að skilja hvernig efnahagslegir hvatar, vistfræðileg ferli og opinber stefnumótun hafa samverkandi áhrif á sjávarútveg og heilbrigði vistkerfa sjávar til lengri tíma. Í starfi mínu sameina ég hagfræði, vistfræði og megindlega líkanagerð til að þróa stjórnunarleiðir sem skapa jafnvægi milli umhverfislegrar sjálfbærni og efnahagslegs ávinnings fyrir samfélagið.“

Í gegnum tíðina hefur hann unnið að vistkerfismiðaðri fiskveiðistjórnun, greiningu á framleiðni og skilvirkni, lífhagfræðilegri líkanagerð og verðmati vistkerfisþjónustu. „Mér finnst gefandi að vinna með rannsakendum úr ólíkum fræðigreinum því sjálfbær sjávarútvegur krefst sjónarhorna bæði náttúru- og félagsvísinda. Lokamarkmið mitt er að afla þekkingar sem hjálpar stefnumótendum að taka upplýstar ákvarðanir um stjórnun þeirra sjávarauðlinda sem við eigum sameiginlega.“

Rannsóknir verða að rata út fyrir fræðitímaritin

„Brýnasta áskorunin í sjávarútvegi í dag er að tryggja sjálfbærni sjávarauðlinda í ljósi loftslagsbreytinga, hnignunar líffræðilegrar fjölbreytni og vaxandi eftirspurnar. Við þurfum betri vísindaleg verkfæri sem samþætta vistfræðilega, efnahagslega og félagslega þætti svo hægt sé að laga fiskveiðistjórnun að breyttum aðstæðum.“

Þekkingarsköpun er þó aðeins hluti verkefnisins. Niðurstöðurnar þurfa einnig að ná til þeirra sem geta nýtt þær til framkvæmdar. „Rannsóknir eiga ekki að einskorðast við fræðitímarit. Það þarf að yfirfæra þær í hagnýta stefnumótun og stjórnunaraðferðir sem stjórnvöld, atvinnugreinar og nærsamfélög geta nýtt. Náið samstarf vísindafólks, stefnumótenda og hagaðila er nauðsynlegt ef rannsóknir eiga að stuðla að sjálfbærum sjávarútvegi og öflugum strandsamfélögum.“

Alþjóðleg kennslustofa full af ólíkum sjónarhornum

Thanh kennir fiskveiðistjórnun, auðlindahagfræði, umhverfishagfræði og megindlegar aðferðir. Hann leiðbeinir einnig framhaldsnemum og þátttakendum í Sjávarútvegsskóla GRÓ og kemst þannig í kynni við stúdenta frá fjölmörgum löndum með ólíkan bakgrunn.

„Það sem mér finnst mest gefandi við kennslu er að sjá stúdenta öðlast aukið sjálfstraust í greinandi hugsun og beita fræðilegri þekkingu við raunverulegar áskoranir. Fiskveiðistjórnun er einstök að því leyti að þar koma saman vistfræði, hagfræði, stefnumótun og fólk. Eitt stærsta tækifærið í kennslu felst í því að vinna með alþjóðlegum stúdentahópi þar sem hvert og eitt leggur til ólík sjónarhorn og reynslu. Jafnframt er ein stærsta áskorunin að búa stúdenta undir að leysa sífellt flóknari sjálfbærnivandamál í heimi sem tekur örum breytingum.“

„Ég vil vekja forvitni, efla gagnrýna hugsun og hæfni til að nýta vísindi til stuðnings betri ákvarðanatöku.“

Blakið fylgir honum milli landa

Utan þess að sinna rannsóknum og kennslu nýtur Thanh þess að taka sér fyrir hendur ýmislegt sem veitir tilbreytingu frá vinnunni. „Þegar ég á lausan tíma spila ég oft blak, fer í pílukast eða veiði. Ég spilaði áður með blakliðum í Danmörku og Noregi og hef nú gengið til liðs við blakfélag hérna.“

Þar með kveðjum við Thanh, prófessorinn sem tengir saman hagfræði, vistfræði og fólk, enda er sjálfbær sjávarútvegur alltof mikilvægur til að einskorðast við eina fræðigrein. Líklega er hann á leið á blakæfingu eða að undirbúa næsta fullkomna pílukastið. Hægt er að kynnast fleira vísindafólki á unak.is