Æskulýðsmál, forvarnir og jöfnuður: Skátastarf

Angantýr Ómar Ásgeirsson skipar 18. sæti á lista VG við bæjarstjónarkosningarnar á Akureyri í vor

Aukin kyrrseta, skjánotkun og félagsleg einangrun barna og ungmenna eru áhyggjuefni. Við stöndum frammi fyrir heimatilbúinni ógn sem hefur slæm áhrif á geðheilsu barna og þroska þeirra. Þá er einnig baráttan gegn fíkni- og vímuefnanotkun barna langt frá því að vera unninn slagur, þar sem aðgengi og úrval virðast sífellt aukast. En hvaða tól og tækifæri höfum við sem samfélag til þess að sporna við þessari þróun?

Íþróttir eru gjarnan nefndar sem besta forvörnin og við höfum fjárfest í uppbyggingu íþróttamannvirkja með það, meðal annars, að markmiði. Sem er vel gert þar sem mörg börn blómstra sannarlega í sinni íþrótt en staðreyndin er hins vegar sú að íþróttir henta ekki öllum börnum og brottfall eykst með hækkandi aldri. Því er mikilvægt að samfélagið styðji við fjölbreytt úrval af tómstundastarfi sem höfðar til þeirra og hefur forvarnar- og uppeldisgildi.

Aldrei skáti en samt skáti!

Þegar við konan mín vorum við það að eignast okkar þriðja barn síðasta sumar var kominn tími fyrir mig að hætta í vaktavinnu og fór það svo að ég réð mig sem umsjónaraðila skátastarfs án þess að hafa neina reynslu af því. Ég var ekki búinn að vera lengi í vinnu þegar ég var kominn í helgarútilegu í Fálkafelli þar sem 10-12 ára börn voru án rafmagns og snjalltækja að bera ábyrgð á því (með hæfilegum stuðningi) að halda eld í kabyssu gangandi til upphitunar skálans, að sækja vatn út í brunn og sía vatnið ásamt því að taka þátt í öllu því sem þarf til að svona útilega sé möguleg.

Í námsgöngu minni bæði í sálfræði og kennslufræðum ásamt störfum mínum í forvarnar- og meðferðarúrræðum barna og unglinga hefur mér orðið ljóst hversu ótrúlega mikilvæg útivist er og það að láta börn vinna sjálfstætt saman að einhverju verkefni, að gefa þeim ábyrgð með hæfilegum stuðningi þeirra sem þekkja betur til. Útivera er geðheilsu okkar nauðsynleg og það að vinna saman í hópi jafningja að settu markmiði eru kjöraðstæður fyrir börn til að læra. Þarna sameinast reynslunám (e. learning by doing), félagsnámshyggjan (e. social constructivism) og sú staðreynd að samvinna vinnur gegn fordómum og eykur samkennd öfugt við samkeppnisumhverfið sem er oft ríkjandi innan íþróttanna og jafnvel skólanna.

Allt ofangreint kristallast í skátastarfinu og eftir heilan vetur sem umsjónamaður hef ég áttað mig á hve magnað það er í raun. Þar sameinast útivist og samvinna í verkefnum þar sem börnin temja sér alls konar hæfni og góð gildi sem verða þeim veganesti út í lífið. Þar læra börn og ungmenni að takast á við raunverulegar aðstæður, vinna með öðrum og þróa með sér sjálfstæði og seiglu sem leggur grunn að virkum og ábyrgum borgurum.

Það er tímabært að reisa skátaheimili

Eitt af helstu aðalsmerkjum skátastarfsins á Akureyri er hin sterka tenging við náttúruna. Sú tenging sem mörg ungmenni skortir og er ákall eftir sem má meðal annars sjá í að fjöldi meðlima í Skátafélaginu Klakki hefur tvöfaldast á síðustu tveimur árum. Þar njóta börn uppbyggilegs starfs með fjölbreyttan aðgang að náttúrunni fyrir lágt þátttökugjald og ég fullyrði að annað eins jafnaðarstarf sé vandfundið. Staðreyndin er hins vegar sú að skátastarf krefst mikillar vinnu og sérstakrar aðstöðu. Það er löngu tímabært að reisa

skátaheimili sem hentar starfseminni og það þarf að fara í miklar endurbætur á Fálkafelli. Til þess þarf að og tryggja skátafélaginu sanngjarnan stuðning frá Akureyrarbæ til jafns við önnur félög og sambærilega starfsemi.

Krakkar sem alast upp í skátunum eru líkleg til að láta til sín taka og sýna samfélagslega ábyrgð innan sem utan félags. Mörg þeirra fara til dæmis í björgunarsveitir eða sinna öðrum samfélagslega mikilvægum störfum. Að fjárfesta í skátastarfi er því fjárfesting í betra samfélagi, sem margborgar sig.

Þetta er ákall þvert á flokka um stuðning við skátastarf, starf sem er í gríðarlegum vexti og þarf því að bregðast við sem fyrst.

Aukum fjölbreytni í íþrótta- og æskulýðsstarfi - börnunum okkar til heilla!