Sumar án að­gerða

Halla Gunnarsdóttir, Jakob Tryggvason, Andri Reyr Haraldsson, Eiður Stefánsson, Gunnar Sigurðsson og Óskar Hafnfjörð Gunnarsson skrifa

Á meðan athygli stjórnmálamanna og kjósenda beinist að þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB tikkar klukkan á vinnumarkaði. Þann 27. ágúst nk. verður vísitala neysluverðs birt og ársverðbólga mun mælast svo há að forsendur kjarasamninga bresta. Mánuðum saman hefur verkalýðshreyfingin kallað eftir aðgerðum og viðbrögðum frá bæði stjórnvöldum og fyrirtækjum, en án árangurs.

Allt hækkar nema laun

Vel hefði mátt fyrirbyggja þá stöðu sem nú er komin upp. Hefðu stærri fyrirtæki, sem móta verð í landinu, staðið við fyrirheit um að halda aftur af verðhækkunum væri verðbólgan lægri en raun ber vitni. Þess í stað hafa þau aukið hagnað sinn á verðbólgutímum, ekki vegna þess að þau eiga ekki annarra kosta völ heldur vegna þess að þau geta það. Að sama skapi hafa bæði ríki og sveitarfélög hækkað gjaldskrár langt úr hófi fram og í stað þess að verja barnafólk, líkt og sveitarfélögin lofuðu, hefur verið þrengt að barnafólki með hærri gjöldum og skerðingu á þjónustu. Nauðsynjar á borð við rafmagn og hita hafa hækkað svo mikið að þrátt fyrir að þetta séu ekki stærstu kostnaðarliðir heimilanna hafa hækkanirnar tilfinnanleg áhrif á verðbólguna. Þetta allt, ásamt aðgerðaleysi í húsnæðismálum, veldur því að forsendur kjarasamninga eru að bresta.

Kreppuverðbólga í smíðum

Hávaxtastefna Seðlabankans hefur enn fremur verið sem olía á eld og í stað þess að ná niður verðbólgu veldur hún nú auknu atvinnuleysi, samhliða því að setja allar byrðarnar af erfiðu efnahagsumhverfi á herðar skuldara og leigjenda. Þessi vítahringur er smám saman að skapa kreppuverðbólgu, sem getur verið erfitt að vinda ofan af.

Við, sem undir þetta ritum og erum í forsvari fyrir um 40% launafólks á almennum vinnumarkaði, höfum verið skýr á því að ef stjórnvöld og atvinnurekendur axla enga ábyrgð á stöðunni er okkur nauðugur einn kostur að segja upp kjarasamningum og fara fram á leiðréttingu launa til þess að halda í við verðbólgu og vexti. Að sama skapi þarf að leiðrétta þá kjaraskerðingu sem barnafólk hefur sérstaklega orðið fyrir, á tíma sem átti að standa vörð um þeirra hag.

Fugl í hendi, ekki skógi

Við höfum bundið vonir við að þríhliða samtal milli stjórnvalda, atvinnurekenda og verkalýðshreyfingarinnar myndi skila árangri áður en til forsendubrests kæmi, en til þess þarf bæði pólitískan vilja og framkvæmdavilja. Launafólk getur ekki eitt setið að árum og tekist á við efnahagsástand sem það stofnaði ekki til.

Núgildandi kjarasamningar voru gerðir á grundvelli loforða sem áttu að lækka verðbólgu og vexti. Þau loforð hafa verið þverbrotin og kjarasamningar munu ekki halda á grundvelli sambærilegra loforða. Nú þarf fugl í hendi, ekki í skógi.

Halla Gunnarsdóttir, formaður VR.

Jakob Tryggvason, formaður RSÍ.

Andri Reyr Haraldsson, varaformaður RSÍ og formaður FÍR.

Eiður Stefánsson, formaður LÍV.

Gunnar Sigurðsson, formaður VM.

Óskar Hafnfjörð Gunnarsson, formaður MATVÍS.