Saga sjómanna..........og sjómannskvenna.

Þessi pistill er skrifaður í hugleiðingum um þessar konur allar, sem voru elskaðar og dáðar, en fengu kannski ekki þá athygli sem þeim ber Mynd Páll A Pálsson

Á undanförnum árum hefur vart liðið sá dagur í mínu lífi að ég setji ekki niður einhverjar hugleiðingar um sögu sjómanna, sögu útgerðar og nauðsyn þess að varðveita þessu merku sögu í mannkynssögu okkar Akureyringa.

Margar myndir hafa verið birtar og þakkarvert hvað sjómenn hafa verið duglegir að senda mér myndir úr fjölskyldualbúmunum sínum og þessar myndir allar vista ég á góðum stöðum til varðveislu. Eins hafa verið sagðar sögur af sögulegum veiðiferðum hrikalegu ofsaveðri, skipstöpum og drukknunum félaga okkar víða.

Allt þetta er hér er sagt er þess vert að varðveita og geyma í minningu og virðingu þeirra sem vörðuðu vegin í baráttu okkar Íslendinga fyrir því að verða sjálfbjarga og þar einmitt á sjómennskan svo stóran þátt. Við skulum líka nefna hér millilandasiglingarnar fyrrum, fyrir tíma flugvéla og allur varningur til og frá landinu fór um borð í skip.

Því er það svo sannarlega þess vert að færa þessa sögu alla til okkar og komandi kynslóða til að við áttum okkur á hvaðan við komum og til hvers var barist á stundum við óblíð náttúruöflin og sumar orusturnar töpuðust og það liggja margir sjómenn í votri gröf.

Sigfús Ólafur Helgason skrifar

En þeirra munum við minnast og aldrei gleyma. Þetta voru hetjur hafsins og hermenn þjóðarinnar og þeirra eru þakkirnar og virðinginn.

En svo merkilegt sem það er verð ég að viðurkenna að í öll þessi ár er ég hef verið að fjalla um þessa merku sjávarútvegssögu er ég nefni hér ofar og menn vita að er mér einkar hugleikin, hef ég aldrei leitt hugann að einu stóru atriði, atriði sem er í raun jafnoki sjómannsins sem stendur í stafni. Hvað skyldi það nú vera?

Jú það er sjómannskonan.

Þessar elskur sem kannski hafa aldrei haft neina rödd. Það var ekki lítið sem á þær var lagt og þær voru ekki bara húsmæður sem sáu um uppeldi barnanna, heldur voru þær líka húsbóndinn sem sá um að halda heimilið, sinna öllu því sem þurfti og svo sannarlega stóðu á stundum í stormi.

Hér fyrrum þegar öldin var önnur en í dag var það líka hnúturinn í maganum sem margar og sennilega flestar sjómannskonur þekkja þegar veður voru válind og vitað var að skip eiginmanna unnusta, sona og bræðra var á svæðum þar sem stórstormar geisluðu og því miður komu þeir stundum ekki aftur heim. Þessar sögur eru ótalmargar og varðveittar.

Mér kom þessi hugleiðing fram í huga minn í gær þegar jarðsungin var frá Akureyrarkirkju Snjólaug J. Jóhannesdóttir sjómannsekkja eftir Þorlák vin minn Tómasson (Damma Færeying) sem við allir þekkjum og munum.

Sannarlega var það hlutverk Snjólaugar að vera bæði húsmóðir og húsbóndi á sínu heimili með 5 börn þeirra meðan Dammi, leyfi mér að kalla Þorlák það, stundaði sjómennsku alla sína tíð. Þorlákur Dam Tómasson lést haustið 2019. Til að draga þetta saman og ekkert vera að telja hér upp getum við sagt, Sjómannsfrúin sá um ALLT.

Snjólaug var einmitt nákvæmlega ein af þessum konum sem sannarlega eiga heiður og þakkir skyldar, og já, virðingu líka fyrir að standa vaktina hvað sem á dundi, og oftar ein dögum og vikum saman með börnin stór og smá, þegar togaratúrarnir voru mun lengri en þeir eru í dag.

Snjólaug var ein af þessum hetjum og nú þegar lífsgöngu hennar er lokið og trúandi því að Dammi sjálfur standi teinréttur við hliðið inn í Sólarlandið eilífa og fagni sinni frú, vil ég leyfa mér að votta börnum þeirra Damma og öðrum ástvinum öllum mínar innilegustu samúðarkveðjur.

Blessuð sé minning hennar og þeirra hjóna hennar og Damma vinar míns. Ég trúi því að Snjólaug og svo margar aðrar eiginkonur okkar sjómanna lífs sem liðnar hafi gengið í gegnum svipað lífhlaup og hún gerði, og gert það með miklum sóma.

Við sjómenn held ég, en við þó bara tala fyrir mig hef ekki leitt hugann að þessu sem neinu nemur fyrr en nú og þegar sjávarútvegssagan verður sögð vonandi á sjóminningarsafni hér á Akureyri trúi ég að þessi hluti sjávarútvegssögunnar þ.e saga eiginkvenna sjómanna verði líka höfð í hillu með sjómönnunum sjálfum.

Þessi pistill er skrifaður í hugleiðingum um þessar konur allar, sem voru elskaðar og dáðar, en fengu kannski ekki þá athygli sem þeim ber og ef þessi orð verða einhverjum innblástur í að hugsa um hvaða stóra stóra hlutverk þær tóku að sér fyrir okkur, þá er tilgangi þessara orða náð.