Bútasaumsteppið Akureyri

Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir er oddviti Viðreisnar í komandi bæjarstjórnarkosningum á Akureyri n.k laugardag

Akureyri er í þróun frá því að vera bær yfir í að verða borg. Íbúafjöldinn er nú um 20 þúsund og sú þróun hefur leitt af sér fjölbreyttar áskoranir. Skipulagsmál hafa verið áberandi á undanförnum árum, en ljóst er að tækifæri eru til úrbóta. Skipulagsvinnan hefur að verulegu leyti miðast við afmarkaða deiliskipulagsreiti, oft án skýrrar og sameiginlegrar heildarsýnar. Það er okkar tilfinning að það sé verið að sauma bútasaumsteppi þar sem reitirnir eru úr ósamstæðu afgangsefni.

Núgildandi aðalskipulag sveitarfélagsins gildir til ársins 2030, en ljóst er að endurskoðun þess þarf að komast á dagskrá á næsta kjörtímabili. Mikilvægt er að skapa rými fyrir nýjar hugmyndir og ferska sýn á framtíðaruppbyggingu Akureyrar. Að mati Viðreisnar mun eitt af lykilskipulagssvæðum næstu áratuga vera strand- og hafnarsvæðið, þar sem nálægðin við sjóinn felur í sér bæði tækifæri og ábyrgð.

Samgöngur og skipulag

Fyrirhuguð uppbygging á svonefndum BSO-reit við Strandgötu hefur haft í för með sér breytingar á starfsemi leigubifreiða á svæðinu. Rekstur Bifreiðastöðvar Oddeyrar hefur færst undir Hreyfil og framtíðarfyrirkomulag aðstöðu fyrir leigubíla er enn óljós. Samhliða þessari þróun eru gerðar breytingar á bílastæðaskipulagi, þar sem bílastæðakjallari verður að hluta nýttur fyrir íbúa svæðisins.

Jafnframt hefur verið nokkur óreiða í skipulagi rútu samgangna, þar á meðal borgarstrætó, landsbyggðarstrætó og almennrar rútuþjónustu ferðaþjónustunnar. Uppbygging biðstöðvar við norðurenda Glerártorgs er skref í rétta átt til skemmri tíma, en staðsetning við umferðarmikla götu og takmarkað umfang gera það að verkum að lausnin svarar ekki að fullu framtíðarþróun Akureyrar né markmiðum um eflingu almenningssamgangna.

Málefni rútubifreiða eru í mikilli óreiðu

Nú er uppbygging í gangi við Torfunesbryggju en þar er ekki tekið mið af aðkomu og sleppistæði fyrir rútur, þrátt fyrir að bryggjan eigi að þjóna skemmtiferðaskipum. Raunar er aðgengi rútubifreiða víða um bæinn verulega ábótavant. Í samtölum við rekstraraðila rútufyrirtækja hefur komið í ljós að ekkert öruggt sleppistæði fyrir rútur er til staðar á Akureyri. Sú staða er óásættanleg, bæði með tillit til ferðafólks og ekki síður barna og ungmenna sem reiða sig á skólaakstur og frístundarútur. Jafnframt er brýnt að skýra og herða reglur um akstur rúta í miðbænum, líkt og gert hefur verið í Reykjavík. Brýnt er að afmarka með skýrari hætti bæði leiðir sem rútur mega aka um og framkvæmd akstursheimilda á þröngum götum og tilteknum svæðum.

Myndin sýnir miðbæ Akureyrar og fyrirhugaða þrengingu við Glerárgötu, þar sem meðal annars er gert ráð fyrir gangbraut milli Torfunesbryggju og Skipagötu. Að okkar mati er nauðsynlegt að þar verði reist göngubrú eða farin önnur öruggari leið sem eykur umferðaröryggi bæði ökutækja og gangandi vegfarenda.

Fyrirhuguð þrenging Glerárgötu kallar á heildstæða endurskoðun með tilliti til umfangsmikillar umferðar þjóðvegar 1 um Akureyri. Málið undirstrikar þörfina fyrir skýrari og samræmdari heildarsýn í skipulagsmálum svæðisins. Við núverandi aðstæður er óljóst hvernig rútur með farþega skemmtiferðaskipa eigi að tryggja greiðan aðgang út úr bænum á álagstímum, og þegar mest lætur skapast umferðarstíflur við gatnamót Strandgötu og Glerárgötu. Jafnframt liggja ekki fyrir fullnægjandi lausnir varðandi akstur flutningabíla til og frá starfssvæðum við höfnina, þar á meðal fyrir gámatrukka og flutningabíla með tengivagna. Fyrirhuguð uppbygging íbúðarbyggðar í Holtahverfi, samhliða breytingum á þjóðvegi, vekur því mikilvægar spurningar um samspil íbúðaruppbyggingar, atvinnustarfsemi og þungaflutninga. Nauðsynlegt er að leggja mat á þessar forsendur í samhengi og skoða aðrar útfærslur sem byggja á langtímahugsun og heildrænni skipulagssýn.

‘Áttan’ - mannlíf allan ársins hring!

Áfram ríkir nokkur óvissa um framtíð miðbæjar Akureyrar. Efnt hefur verið til hugmyndasamkeppni um Akureyrarvöll þar sem lögð er áhersla á stórt og öflugt almenningssvæði fyrir stærri viðburði. Sú áhersla vekur óhjákvæmilega spurningar um hlutverk og framtíð Ráðhústorgsins. Á meðan beðið er eftir niðurstöðum samkeppninnar blasir við þörf á að skýra framtíðarsýn fyrir torgið sjálft: Á að stækka það? Takmarka eða loka bílaumferð? Og hvernig á að nýta miðbæinn sem samkomustað fyrir íbúa og gesti?

Jafnframt þarf að svara grundvallarspurningum um hlutverk miðbæjarins í borgarlífinu. Á hann að vera hjarta menningar- og viðburðalífs Akureyrar eða færist sú áhersla í auknum mæli yfir á Akureyrarvöll? Þá er einnig brýnt að leysa hagnýt atriði, svo sem hvar leigubifreiðar eigi að taka upp farþega um helgar og hvernig tryggja megi greiðan aðgang að miðbænum án þess að skerða mannlíf.

Þessi umræða tengist víðara samhengi um fjölbreytt og lifandi viðburðahald allt árið um kring. Í því sambandi hafa veitingamenn og aðrir rekstraraðilar kallað eftir markvissari stuðningi af hálfu bæjarins, skýrara regluverki og einfaldari ferlum sem stuðla að öflugu borgarlífi og samkeppnishæfum miðbæ.

Viðreisn - leiðandi afl

Viðreisn vill leiða samtal um í mótun framtíðarstefnu svæðisins í opnu samtali og samráði við hagaðila. Nauðsynlegt er að marka skýra og samræmda stefnu sem tekur á framangreindum áskorunum í einu heildstæðu skipulagsferli, sem Viðreisn kallar ‘Áttuna’. Hugmyndin byggir á því að líta á svæðið frá Iðnaðarsafninu í suðri, um Innbæinn, Búðargil og Listagil, að Sundlaug Akureyrar, Rósenborg, miðbænum, Akureyrarvelli og Glerártorgi sem samfellda heild. Oddeyrin er í nánum tengslum við þetta svæði og hluti af sömu sýn. Skipulag svæðisins þarf að þjóna jafnt íbúum sem gestum bæjarins. Þrátt fyrir að tengingar milli svæðanna séu ófullnægjandi í dag, felast í sameiginlegri framtíðarsýn tækifæri til að efla heildarmyndina og byggja upp samhangandi umhverfi.

Hugmyndin er skýr og einföld, en áhrif hennar geta orðið umtalsverð. Áhersla okkar er að móta samræmda framtíðarsýn fyrir þetta mikilvæga svæði bæjarins. Stefnan miðar að skýru skipulagi samgangna og bílastæða, raunhæfum lausnum fyrir rútur, markvissri uppbyggingu ferðaþjónustu, aukinni afþreyingu, sveigjanlegra regluverki fyrir viðburði og skýrri framtíðarsýn fyrir ráðstefnu- og viðburðahald.

Þetta snýst ekki um eitt afmarkað verkefni heldur um heildræna nálgun á þróun svæðis á Akureyri. Með ‘Áttunni’ er lagður grunnur að samræmdri framtíðarsýn sem leysir af hólmi brotakennda skipulagshugsun og skort á stefnu.

Spurningin sem blasir við er einföld: Ætlum við að halda áfram með hálfkláraðar lausnir eða stíga skrefið til fulls og ljúka heildstæðri uppbyggingu Akureyrar?

Viðreisn á Akureyri er reiðubúið að takast á við þá áskorun fyrir hönd bæjarbúa og þeirra sem hingað sækja.