Áskorun til frambjóðenda til bæjarstjórnar á Akureyri, þann 16. maí 2026

Björn Snæbjörnsson, höfundur er virkur eldri borgari á Akureyri

Er ekki tímabært að setja málefni eldri borgara í forgang?

Sveitarstjórnarkosningarnar 16. maí 2026 gefa Akureyringum mikilvægt tækifæri til að horfa fram á veginn og móta samfélag sem tekur mið af þörfum allra íbúa. Ein stærsta breytingin í samfélaginu á næstu árum er ört vaxandi hópur eldri borgara. Þess vegna þarf næsta kjörtímabil að verða tímabil eldri íbúa, tímabil þar sem sveitarfélagið horfir raunsætt á þróunina og bregst við með markvissum aðgerðum.

Á Akureyri starfar mjög öflugt félag eldri borgara, EBAK, sem nú telur um 3.100 félagsmenn og fer þeim stöðugt fjölgandi. Innan félagsins starfa um 80 manns í ráðum og nefndum sem vinna ómetanlegt starf í þágu félagsmanna og samfélagsins alls. Þessi mikla starfsemi sýnir skýrt að eldri borgarar eru virkur og mikilvægur hluti samfélagsins. Því þarf að tryggja að aðstaða og þjónusta þróist í takti við vaxandi þörf.

Til að tryggja áframhaldandi gott félagsstarf þarf að stækka félagsaðstöðu fyrir eldri borgara og hefja strax uppbyggingu sérstaks félagsheimilis fyrir EBAK. Slík aðstaða myndi styrkja félagslíf, efla heilsu og bæta lífsgæði fjölda fólks. Félagsstarf er ekki aðeins tómstund, það er mikilvæg forvörn sem stuðlar að virkni, félagslegum tengslum og betri líðan.

Þá þarf einnig að horfa til fjárhagslegra aðstæðna eldri borgara. Akureyrarbær er í dag mjög neðarlega á lista sveitarfélaga þegar kemur að sérstökum afslætti á fasteignaskatti til eldri borgara sem hafa lágar tekjur. Þetta er mál sem þarf að endurskoða. Margir eldri borgarar búa við lakari kjör en flestir og því er mikilvægt að gjaldtöku sveitarfélagsins sé stillt í hóf og taki m.a. mið af stöðu þessa hóps.

Frístundastyrkur fyrir eldri borgara er annað mikilvægt mál. Slíkur styrkur er orðin að veruleika hér á Akureyri en hann er tekjutengdur. Ég tel að svona styrkur eigi ekki að vera tekjutengdur. Tekjutenging getur skapað óþarfa flækjur og jafnvel hindrað fólk í að taka þátt í félags- og heilsueflandi starfi. Markmiðið ætti að vera að hvetja sem flesta til virkni, hreyfingar og þátttöku í samfélaginu.

Húsnæðismál eru einnig stórt og brýnt viðfangsefni. Leigumarkaðurinn er orðinn of dýr fyrir marga eldri borgara. Þess vegna þarf Akureyrarbær að styðja markvisst við uppbyggingu hagkvæms húsnæðis fyrir eldri borgara. Ein leið er að tryggja lóðir fyrir óhagnaðardrifin húsnæðisfélög sem byggja og reka íbúðir á viðráðanlegu verði. Með slíkri stefnu má skapa öruggari og stöðugri húsnæðiskost fyrir eldri íbúa og draga úr óvissu sem margir upplifa á dýrum leigumarkaði.

Nauðsynlegt er að horfa til stefnumótunar Akureyrarbæjar varðandi uppbyggingu svokallaðra lífsgæðakjarna. Slík uppbygging gæti haft verulega jákvæð áhrif á búsetugæði, þjónustu og samfélagslega þátttöku eldri borgara og annarra íbúa sem vilja búa í umhverfi þar sem þjónusta, félagslíf og aðgengi eru í fyrirrúmi. Akureyrarbær þarf að styðja við slíka þróun bæði með beinum og óbeinum hætti t.d. með hagstæðari úthlutun lóða

Þjónusta við eldri borgara þarf einnig að þróast samhliða tæknibreytingum. Í dag er sífellt meiri þjónusta opinberra aðila orðin rafræn. Það skapar ný tækifæri en getur einnig valdið áskorunum fyrir þá sem ekki hafa fengið tækifæri til að tileinka sér nýja tækni. Akureyrarbær þarf því að hafa frumkvæði að því að efla þekkingu eldri borgara á tæknimálum, til dæmis með námskeiðum, ráðgjöf og aðgengi að stuðningi. Með því má tryggja að enginn sitji eftir þegar samfélagið færist sífellt meira yfir á stafrænt form.

Staðreyndin er sú að eldri íbúum mun fjölga hratt á næstu árum. Það er þróun sem ekki er hægt, og á ekki, að loka augunum fyrir. Þvert á móti þarf að taka henni fagnandi og undirbúa samfélagið þannig að allir geti notið virðingar, öryggis og góðra lífsgæða á efri árum.

Næsta kjörtímabil á Akureyri þarf því að einkennast af skýrum áherslum í málefnum eldri borgara; sterkari félagsþjónustu, betri aðstöðu, hagkvæmari húsnæðiskosti, sanngjarnari gjöldum og aukinni tæknimenntun. Með slíkri sýn getur Akureyri orðið fyrirmyndar sveitarfélag þar sem eldri íbúar njóta virkrar þátttöku og góðs stuðnings í samfélaginu.

Höfundur er virkur eldri borgari á Akureyri