„Óbreytt staða er óboðleg“

Samkomuhúsið á Húsavík þarf sárlega á viðhaldi að halda.

Stjórn Leikfélags Húsavíkur segir ekki verjandi að halda starfsemi áfram til lengdar í Samkomuhúsinu án úrbóta. Félagið vill fá skýra ákvörðun um framtíð hússins og bendir á að hugmyndir um hana hafi verið ræddar hjá Norðurþingi fyrir rúmum áratug. Helga Sveinbjörnsdóttir, formaður félagsins, segist þó bjartsýn á þá vinnu sem nú er farin af stað.

Skipulags- og framkvæmdaráð Norðurþings hefur samþykkt að afla tilboðs í heildarúttekt á ástandi Samkomuhússins við Garðarsbraut, með sérstöku tilliti til burðarþols. Ákvörðunin kom í kjölfar erindis stjórnar Leikfélags Húsavíkur þar sem óskað var eftir heildstæðri og tímasettri endurbóta- og viðhaldsáætlun.

Helga segir stjórn félagsins hafa ákveðið vorið 2025 að óska eftir því við Norðurþing að húsið yrði lagfært að utan. Samskipti við starfsfólk framkvæmdasviðs hafi verið góð, en eftir sveitarstjórnarkosningarnar í vor hafi félagið talið tímabært að fara formlegri leið og kalla eftir samtali um framtíð hússins.

„Við viljum fá staðfestingu á því hvort Norðurþing ætli sem eigandi að viðhalda eigninni og bæta úr því sem þarf að lagfæra svo núverandi starfsemi í húsinu geti haldið áfram, eða hvort eigi að hætta að nota það,“ segir Helga.

Viðhaldið setið á hakanum

Að sögn Helgu hefur húsið ekki fengið nauðsynlegt viðhald um langt árabil. Það hafi ekki haldið vindi, regni eða kulda í mörg ár og afleiðingarnar séu orðnar viðvarandi vandamál.

„Því miður er fátt ef nokkuð í góðu lagi í húsinu,“ segir hún.

Helga segir ytra byrði hússins efst á lista yfir það sem þurfi að skoða. Einnig þurfi meðal annars að endurnýja klæðningar í sal og á sviði, loft yfir sviðinu og sviðsgólfið. Hluti þaksins sé óeinangraður og annar hluti einangraður með frauðplasti. Á neðri hæð þurfi að endurnýja flest rými í suðausturhluta hússins og lagfæra gólf.

Loftræsting sé annað stórt mál. „Hún er engin fyrir utan blessaðan vindinn sem blæs í gegn,“ segir Helga. Engir opnanlegir gluggar séu í húsinu og því sé aðeins hægt að lofta út með því að opna dyr og hlera upp í tæknirými.

Félagið vill jafnframt bæta aðgengi að báðum hæðum og endurnýja hurðir og snyrtingar. Helga telur þó eðlilegast að byrja utan frá.

Hætta við bakinnganginn

Helga segir brýnt að setja snjógildrur og þakrennur á húsið. Á veturna myndist stór grýlukerti og snjóhengjur yfir bakdyrum og flóttastiga. Stiginn geti orðið háll og illfær og hætta skapast fyrir þá sem ganga um innganginn.

Í rigningu falli vatn beint á fólk sem opnar bakdyrnar. Á meðan ekki hefur verið ráðist í þakrennur og snjógildrur hefur Leikfélagið óskað eftir skýli yfir innganginum.

Hugmyndir um framtíð hússins frá 2015

Eitt þeirra atriða sem væntanleg ástandsskoðun á að varpa ljósi á er burðarþol hússins. Helga segir sögusagnir hafa verið á kreiki um að burðarvirkið sé veikburða, en leggur áherslu á að þær fullyrðingar séu óstaðfestar eftir bestu vitund stjórnar félagsins.

Hún bendir á að framtíð hússins hafi áður verið til umræðu hjá Norðurþingi. Í fundargerð skipulags- og byggingarnefndar frá 14. apríl 2015 lagði nefndin til að horft yrði til þess að gamla Samkomuhúsið stæði áfram í lítt breyttri mynd, ef raunhæft reyndist að styrkja burðarvirki þess. Annars yrði gert ráð fyrir þeim möguleika að rífa húsið og endurbyggja í svipuðu formi. Helga segir þarna hafa verið falleg áform sem virðist hafa dottið milli manna.

Nú vilji félagið fá ástandið kannað svo hægt sé að taka ákvörðun á traustum grunni.

Ástandið hefur áhrif á starfsemina

Helga segir ástand hússins þegar hafa áhrif. Fólk sem þoli illa raka og afleiðingar hans veigri sér við að starfa þar og sumir forðist að sækja sýningar og tónleika. Í kulda og vindi geti orðið mjög kalt inni og erfitt sé að stjórna hitastiginu.

Nýr flóttastigi, sem komið var fyrir á síðasta ári, hafi verið kærkomin úrbót. Flóttahurðin úr salnum út á stigann sé hins vegar orðin lúin og þurfi að endurnýja.

Þrátt fyrir ástandið er starfsemin mikil. Á þessu ári hefur Leikfélag Húsavíkur sett upp sýningu sem var sýnd tuttugu sinnum fyrir rúmlega 1.800 áhorfendur. Tónlistarskóli Húsavíkur hélt þar vortónleika og nýstofnað Tónlistarfélag Húsavíkur hefur þegar haldið þrenna tónleika í húsinu. Félögin hafa samkomulag um að hjálpast að og deila búnaði.

Gestasýning úr höfuðborginni kom í húsið í haust, Leikfélagið Píramus & Þispa vinnur nú að uppsetningu þar og að henni lokinni tekur 10. bekkur Borgarhólsskóla við.

Helga áætlar að þegar árið verður gert upp muni um 3.000 gestir hafa sótt viðburði í Samkomuhúsinu og um 200 manns komið að starfseminni með einum eða öðrum hætti.

„Gamla samkomuhúsið er mjög mikilvægt Leikfélagi Húsavíkur sem og öllum öðrum lista- og menningarfélögum á svæðinu,“ segir hún. Að hennar mati þarf Húsavík að hafa aðstöðu fyrir menningarviðburði og svigrúm sé til að efla starfsemina enn frekar.

Vill samtal um næstu skref

Samkomuhúsið var byggt á árunum 1928 til 1932 og nálgast því aldarafmæli sitt. Helga segir að ef ákveðið verði að gera húsið upp sé ljóst að það verði ekki gert í einu vetfangi. Skipta þurfi framkvæmdunum í áfanga og Leikfélagið muni laga starfsemi sína að þeim eftir því sem hægt er.

Ef niðurstaðan verði hins vegar sú að húsinu sé ekki viðbjargandi þurfi að finna aðra lausn fyrir starfsemina. Stjórn Leikfélagsins sé bjartsýn á að Norðurþing sé nú lagt af stað í þá vinnu sem þurfi til að komast að ábyrgri niðurstöðu.

„Við viljum umfram allt samvinnu og samtal því þetta skiptir ekki bara Leikfélag Húsavíkur máli, heldur allt fólk í Norðurþingi og jafnvel víðar,“ segir Helga.