Fjarheilbrigðisþjónusta: Þátttakendur upplifðu aukið öryggi og betra aðgengi þrátt fyrir færri komur og símtöl

María Bragadóttir, meistaranemi í stafrænni heilbrigðistækni Mynd sak.is

Rannsókn á fjarheilbrigðisþjónustu fyrir fólk með sykursýki 2, sem unnin var á Sjúkrahúsinu á Akureyri, sýnir að tæknin getur bætt aðgengi og aukið öryggistilfinningu sjúklinga. Á fimm mánaða tímabili fækkaði komum á göngudeild úr ellefu í tvær og símtölum til hjúkrunarfræðinga úr fjörtíu og sex í ellefu. Niðurstöðurnar voru kynntar á Vísindadegi SAk í gær og sagt frá þeim á www.sak.is.

Þátttakendur í rannsókn á fjarheilbrigðisþjónustu við fólk með sykursýki af tegund 2 upplifðu aukið öryggi, betra aðgengi að hjúkrunarfræðingum og aukinn skilning á sjúkdómnum. Á sama tíma sýndu niðurstöðurnar að komum á göngudeild og símtölum til hjúkrunarfræðinga fækkaði verulega. Ekki mældist marktæk breyting á langtímablóðsykri eða álagi tengdu sykursýki.

Af þeim sem svöruðu töldu tólf af fimmtán að lausnin hefði aukið skilning þeirra á sykursýkinni, ellefu af fjórtán töldu að aðgengi að hjúkrunarfræðingum hefði batnað og þrettán af fimmtán sögðust upplifa aukið öryggi. Komum á göngudeild fækkaði úr ellefu í tvær og símtölum til hjúkrunarfræðinga úr 46 í ellefu miðað við jafnlangt tímabil fyrir innleiðingu þjónustunnar.

Rannsóknin var hluti af meistaraverkefni Maríu Bragadóttur í stafrænni heilbrigðistækni við Háskólann í Reykjavík. Hún var unnin á innkirtlamóttöku Sjúkrahússins á Akureyri í nánu samstarfi við Evu Hilmarsdóttur, hjúkrunarfræðing á göngudeild lyflækninga, og Emilíu Fönn Andradóttur, sérfræðing í hjúkrun á göngudeild lyflækninga. Verkefnið naut jafnframt stuðnings Þórdísar Rósu Sigurðardóttur, deildarstjóra göngudeildar lyflækninga, og framkvæmdastjórnar SAk. María kynnti niðurstöðurnar á Vísindadegi SAk sem haldinn var í gær.

Fjarheilbrigðislausnin þróuð með starfsfólki

Markmið rannsóknarinnar var að kanna hvernig hægt væri að samþætta stafræna heilbrigðislausn við hefðbundna þjónustu við fólk með sykursýki af tegund 2 og meta áhrifin á upplifun og heilsufar skjólstæðinga, gæði þjónustunnar og nýtingu heilbrigðisþjónustu.

Rannsóknin fór fram í þremur áföngum. Fyrst unnu María, Eva og Emilía saman að því að aðlaga vinnulag móttökunnar og setja upp fjarheilbrigðislausnina Una Heilsu. Þar var meðal annars ákveðið hvaða mæligildum skyldi fylgjast með og hvernig viðmiðunarmörk, áminningar, fræðsla og samskipti skyldu útfærð.

Því næst fengu hjúkrunarfræðingar og þátttakendur þjálfun í notkun kerfisins og búnaðarins. Alls hófu 19 einstaklingar þátttöku og 16 luku fimm mánaða rannsóknartímabili. Að lokum var árangurinn metinn með mælingum, spurningalistum og viðtölum við þátttakendur og hjúkrunarfræðinga.

Færri komur og símtöl

Komum þátttakenda á göngudeild fækkaði úr ellefu á fimm mánaða tímabilinu fyrir innleiðingu í tvær meðan fjarheilbrigðisþjónustan var veitt. Símtölum til hjúkrunarfræðinga fækkaði á sama tíma úr 46 í ellefu. Í báðum tilvikum var fækkunin tölfræðilega marktæk.

Ekki mældist marktæk breyting á langtímablóðsykri þátttakenda eða á álagi og erfiðleikum tengdum sykursýki. Niðurstöðurnar benda því til þess að fjarvöktun og stafræn samskipti hafi komið í stað eða verið viðbót við hluta hefðbundinna samskipta, án þess að vísbendingar kæmu fram um versnun klínískra niðurstaðna.

Upplifðu aukið öryggi og betra aðgengi

Reynsla þátttakenda af þjónustunni var almennt mjög góð. Þeir lýstu því að rauntímagögn og myndræn framsetning mælinga hefðu hjálpað þeim að skilja betur tengsl lífsstíls og blóðsykurs.

Þátttakendum fannst jafnframt þægilegt að geta sinnt mælingum heima og vita að hjúkrunarfræðingar fylgdust með niðurstöðunum.

Þótt komum og símtölum hefði fækkað upplifði meirihluti þátttakenda aukið aðgengi að hjúkrunarfræðingum. Góð samskipti í gegnum lausnina og vitneskjan um að hjúkrunarfræðingar fylgdust með mæligildum virðast hafa átt mikilvægan þátt í þeirri upplifun.

Markvissari nýting tímans

Eva og Emilía töldu þjónustuna verða samfelldari, sveigjanlegri og betur sniðna að þörfum hvers og eins. Þær upplifðu aukna þátttöku skjólstæðinga í eigin meðferð og töldu rauntímaaðgang að mæligildum gera þeim kleift að greina frávik fyrr og bregðast hraðar við.

Hjúkrunarfræðingarnir töldu heildarvinnuálagið ekki hafa minnkað en að tíminn nýttist betur. Fjarheilbrigðisþjónustan er hugsuð sem viðbót við hefðbundna þjónustu en ekki staðgengill hennar.

María segir niðurstöðurnar sýna að fjölmörg tækifæri felist í fjarheilbrigðisþjónustu, bæði til að bæta þjónustu og upplifun sjúklinga og gera vinnu klínísks starfsfólks markvissari. Tæknin skili þó ekki árangri ein og sér.