Skólastarfið

Sigurður Bibbi Sigurðarsson skrifar

Á Akureyri eru starfandi 7 grunnskólar og þar til viðbótar eru skólar í Hrísey og Grímsey að ógleymdum gullmola Akureyrar, Hlíðarskóla. Í þessum skólum er sífellt verið að vinna að verkefnum sem efla nemendur í alls kyns hæfni. Þeir nemendur sem eru góðir í stærðfræði fá víða tækifæri til að aðstoða aðra nemendur og verða þá um leið betri í stærðfræði. Þegar nemendur aðstoða hvern annan þá verða þeir ekki bara betri í viðkomandi fagi heldur efla þeir margt annað sem erfitt er að mæla, svo sem samvinnu, forystuhlutverk, umhyggju, umburðarlyndi og fleira.

Þessa þætti er ansi erfitt að mæla en flestir, ef ekki allir, eru sammála um að séu síst verri hlutir til að vera góður í einhverju sem skilgreint er sem fag innan skólans.

Það er ansi auðvelt að gleyma því að skólarnir eru ekki bara að brautskrá nemendur með einkunnir í hinum ýmsu fögum. Skólarnir eru líka að brautskrá nemendur sem hafa tekið gríðarlegum framförum í samskiptum og samvinnu. Framförum í umburðarlyndi, hreysti og þrautseigju. Við gleymum því vegna þess að þetta er svo sjálfsagt. Ef við hins vegar ímyndum okkur að nemendur sem útskrifast úr grunnskólum séu orðnir ansi hreint góðir, jafnvel framúrskarandi, í þeim greinum sem skólar leggja til grundvallar en aftur á móti hafa lítinn sem engan áhuga á samvinnu, samkennd eða samskiptum. Myndi alþjóð þá bara horfa í PISA niðurstöður og segja, mikið erum við góð í stærðfræði, náttúrufræði og ensku. Það er hætt við að einhver myndi taka eftir því að almennilegheit og náungakærleikur væri ekki lengur á dagskrá í skólum landsins vegna þess að því var fórnað á altari PISA prófsins.

Annað sem liggur svolítið á skólastarfi eru margir yfirmenn sem hver um sig hefur áhuga, sem betur fer, og áhrif, ekki kannski eins mikið sem betur fer, á skólastarfið. Skólastjóri er yfir hverjum skóla og ber ábyrgð á því starfi sem þar fer fram og reyndar líka á því starfi sem ekki fer þar fram en ætti að fara þar fram. Yfir skólastjóranum er svo sviðsstjóri fræðslumála, a.m.k. hér á Akureyri. Sviðsstjórinn hverju sinni leggur eflaust línurnar fyrir skólastjóra að einhverju marki því vissulega eru ekki allir skólar eins á Akureyri, aftur sem betur fer. Yfir sviðsstjóranum er svo fræðslu og lýðheilsuráð sem reynir að koma sínum áhersluatriðum að og þar fyrir ofan er svo sveitarstjórn og bæjarstjóri. Yfir þessu öllu saman trónir svo menntamálaráðuneytið, menntamálanefnd alþingis og menntamálaráðherra.

Það sér það hver maður að það er orðið ansi hreint mikið hringl ef hver og einn af þessum stigum reynir að hafa fingur á störfum kennara sem að lokum fer eftir eigin sannfæringu innan þess ramma sem skólastjóri setur honum.

Ef við gefum okkur annað starf sem einnig hefur verið í umræðunni. Segjum að flugvirkjar séu undir stjórn Icelandair sem lýtur að einhverju marki stjórn innviðaráðherra. Ég þekki ekki strúktúrinn þar á milli en hann er eflaust einhver. Ef innanríkisráðherra myndi senda þau skilaboð beint til flugvirkja um að hætta að nota verkfæri sem væru mæld í tommum og fara að nota verkfæri sem væru gefin upp í sentímetrum og alls ekki nota skrúfjárn sem er með beinu blaði ef það er breiðara en 1 cm. Ég held að flugvirkjar myndu annað hvort springa úr hlátri og öll þjóðin myndi ekki skilja hvað væri í gangi þar sem mjög fáir eru flugvirkjar og flestir bara ánægðir með að þeir sinni sinni vinnu eða þeir myndu biðja ráðherrann vinsamlegast um að sinna því sem hann er betri í en að hlutast til um það hvernig þeir vinna vinnuna sína.

Snúum okkur aftur að kennurum. Þar sem allir hafa gengið í grunnskóla þá virðast allir hafa skoðun á því hvernig kennsla eigi að fara fram og hvað eigi að kenna og hverju megi sleppa, hvernig á að meta og hverja á að meta. Hvernig kennarar stunda endurmenntun og undirbúning og að sjálfsögðu hvaða tæki og tól eiga að vera í skólanum og hverju skal sleppa.

Ég held að almenningur, og öll stjórnstig fyrir utan skólastjóra ættu að hugsa sig um hvað þeir ætla kennurum að gera. Leyfa þeim sem sérfræðingum á sínu sviði, rétt eins og flugvirkjum, að sinna sinni vinnu, skila krökkunum frá sér á þann hátt að þegar fram líða stundir þá verða þetta þjóðfélagsþegnar sem efla þjóðarhag á ýmsan hátt með þeim fjölmörgu hæfileikum sem þau hafa og fengu að njóta sín og eflast í leik-, grunn- og framhaldsskólum landsins undir styrkri leiðsögn kennara sem mat nemandann eftir þeim styrkleikum sem hann bjó yfir.

Að því sögðu þá er ekkert starf skemmtilegra en kennsla. Að umgangast skemmtilega, frjóa nemendur sem alla daga reyna sitt besta er eitthvað sem allir ættu að prófa. Engir tveir dagar eru eins og engir tveir nemendur eru eins þannig að starfsfólk skólanna er alltaf á tánum til að bregðast við því sem upp kemur hverju sinni. Við getum ekki sett lög á nemendur sem haga sér á annan hátt en ætlast er til. Við þurfum að ræða við þau, stundum semja en oftast bara hvetja til að gera betur.

Kennarastarfið, besta starf í heimi.