Við höfum engu að tapa – þess vegna segi ég já

Sindri S. Kristjánsson Bæjarfulltrúi og oddviti Samfylkingarinnar á Akureyri

Fram til þessa hefur undirritaður haldið sig til hlés í umræðunni um þjóðaratkvæðagreiðsluna sem fram fer næsta laugardag. Ekki vegna þess að ég hafi ekki skoðun á málinu, ekki vegna þess að ég hafi ekki gert upp hug minn heldur vegna þess að mér þykir þetta vera mál þjóðarinnar, fólksins í landinu sem á skilið að taka upplýsta og yfirvegaða ákvörðun án afskipta stjórnmálanna, peningaaflanna eða annarra sérhagsmunafla.

En nú þegar dagafjöldinn í sjálfa þjóðaratkvæðagreiðsluna er talinn á fingrum annarrar handar þá hefur upplýsingaóreiðan eiginlega endanlega keyrt um þverbak. Einn stærsti fjölmiðill landsins flytur svo ónákvæma frétt af álitsgerð þriggja lagaprófessora að þeir hinir sömu sjá sig knúna til að senda frá sér fréttatilkynningu til að leiðrétta vitleysuna. Ein Nei-hreyfingin lætur í veðri vaka að atkvæði greitt já þýði að auðlindir Íslands verði einhvern veginn settar á sölu. Ekkert er fjarri sannleikanum. Þá ríða ungir sem aldnir höfðingjar íslenskra vinstri manna (sem hafa eiginlega alltaf verið á móti öllu) undir herópi Sjálfstæðisflokksins um að segja nei. Hvít er orðið svart og svart er orðið hvítt.

Þannig ég ætla að leggja mitt lóð á vogarskálarnar og segja frá því hvers vegna ég ætla að segja já á laugardaginn kemur. Ég ber í flestum tilvikum fulla virðingu fyrir því að fólk sé annarar skoðunar í þessu máli. Evrópusambandið er ekki gallalaust, ekkert frekar en önnur mannana verk. En þegar ég met mögulega kosti gagnvart þeim meintu ókostum, eða fórnarkostnaði, sem í aðild kynni að felast, er niðurstaða mín alltaf sú sama. Það er þess virði að komast að niðurstöðu.

Já þann 29. ágúst þýðir að vilja sjá hvað er í boði - hvorki meira né minna

Því hefur gjarnan haldið fram undanfarin misseri að Ísland muni aldrei fá neitt sérsniðið að sínum þörfum í aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Að það sé ekkert til að semja um, að pakkinn sem eigi að kíkja í sé í raun umbúðalaus. Raunveruleikinn og sagan sýna hins vegar allt annað. Evrópusambandið hefur ítrekað í sögu sinni sýnt sveigjanleika þegar kemur að sérstöðu einstakra aðildarríkja og hér eru dæmin því til sönnunar:

• Írar standa alfarið fyrir utan Schengen-samstarfið þar sem þeir töldum hagsmunum sínum betur borgið utan þess.
• Malta fékk sérstakt fyrirkomulag og vernd yfir sínu 25 sjómílna fiskveiðilögsögusvæði til að vernda smábátaflota sinn og staðbundið lífríki.
• Danir tryggðu sér varanlega undanþágu um kaup útlendinga á dönskum sumarhúsum til að koma í veg fyrir óheft uppkaup.
• Svíar fengu varanlega undanþágu fyrir sænska munntóbakið, sem er bannað í öllum öðrum aðildarríkjum ESB.

Allur málflutningur um að varanlegar sérlausnir séu ekki í boði við inngöngu í ESB fellur um sjálfan sig þegar þessi dæmi eru skoðuð. Af hverju ætti Ísland með sína landfræðilegu sérstöðu, sérstöðu í orkumálum og sjávarútvegi ekki að geta samið um sínar sérlausnir? Að halda því fram að við getum ekki einu sinni rætt slíkt er í besta falli vanmat á okkar eigin samningsstöðu og í versta lagi eitthvað allt annað. Aðildarviðræður eru það sem það hljóðar upp á. Aðildarviðræður. Það þarf ekki að horfa lengra en til Noregs sem í tvígang hefur gengið til aðildarviðræðna, lagt aðildarsamning í dóm norsku þjóðarinnar sem síðan tók endanlega ákvörðun. Verði Já ofan á á laugardaginn hefst nákvæmlega sama ferlið.

Stöðugleiki, gjaldmiðill og alvöru samkeppni

En um hvað snýst málið? Svörin eru vafalaust misjöfn fyrir þá 272.690 Íslendinga sem eru á kjörskrá á laugardaginn kemur. En fyrir mig snýst þetta um lífskjör heimilanna, fjölskyldufólksins í landinu og unga fólksins. Sambúðin með íslensku krónunni, með tilheyrandi verðbólguskotum, vaxtaokri og sveiflum, bitna alltaf hvað harðast einmitt á ungu fólki og fjölskyldum sem m.a. eru að koma sér þaki yfir höfuðið.

Mögulegur ávinningur af aðild og upptöku trausts gjaldmiðils þegar að þessum atriðum kemur er augljós. Lægri vextir og stöðugara verðlag er raunverulegur möguleiki með inngöngu í myntbandalagið og upptöku Evru. Þetta er ekki draumkennd framtíðarsýn, dæmin sýna að þetta hefur endurtekið gerst þegar ríki með sjálfstæðan, minni gjaldmiðil hefur farið þessa leið. Raunveruleg virk samkeppni, halló? Mikið þætti mér gott að geta haft kostinn á því að beina viðskiptum mínum til annarra en bankanna þriggja (sem eru allir eins) og tryggingafélaganna fjögurra (sem eru líka öll eins). Og síðast en ekki síst, fyrirsjáanleikinn. Því sú staðreynd að hvert og eitt íslenskt heimili þarf að keyra sitt heimilisbókhald eins og vogunarsjóður er bara eitthvað sem ég er kominn með nóg af.

Klárum málið og tökum upplýsta ákvörðun

Verði já-ið ofan á í þjóðaratkvæðagreiðslunni hefjumst við sem þjóð handa við að halda áfram aðildarviðræðunum sem hófust árið 2009. En í gerólíkri stöðu, miklu sterkari stöðu, en við vorum í rétt eftir fjármálahrun. Með því að klára viðræðurnar fáum við loksins svart á hvítu fullbúinn aðildarsamning þar sem við fáum endanlega úr því skorið hvaða ávinningur er fyrir Ísland að ganga í Evrópusambandið og hvað við þyrftum mögulega að gefa eftir. Þegar hann liggur fyrir fer fram önnur þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem þjóðin tekur lokaákvörðun.

Að segja JÁ næsta laugardag er ekki ákvörðun um að ganga í ESB. Það er ákvörðun um að fá öll gögn á borðið, hætta að giska og taka upplýsta ákvörðun.

Við höfum bókstaflega engu að tapa. Þess vegna segi ég já.